Ben jij (in)competent?!

“Je bent incompetent!” is een van de meest beledigende uitspraken. Of niet? Iedereen is immers net voor hij competent wordt … incompetent. We worden incompetent geboren, en gaan naar school om competent te worden. We werken voor iemand die onze competenties nodig heeft en stoppen met werken op het moment dat we terug … ‘incompetent worden’ en voldoende middelen hebben verzameld voor die laatste te overbruggen periode. Althans zo was het tot enkele jaren geleden. Vandaag is competentieontwikkeling een veel intensiever en ingrijpender proces. We zweven continu tussen competent en incompetent. Tussen waardevol en ‘waardeloos’. Zoals een cyclus die we moeten doorlopen: we glijden onbewust af naar incompetentie, en telkens opnieuw moeten we de passie om af te zien en te leren, herontdekken om terug competentiewaarde op te bouwen. Hoog tijd dus om het woord ‘(in)competentie’ te herontdekken.

Ik heb de ‘echte’ betekenis van het woord ‘(in)competentie’ ontdekt in een woordenboek. Deze interpretatie lag aan de basis van al mijn boeken over innovatie en management. Het woord ‘competentie’ heeft 2 betekenissen:

  1. de vereiste kundigheden bezittend;
  2. tot handelen of oordelen bevoegd.

Voor mij zijn deze 2 betekenissen onafscheidelijk geworden. Je bent competent als je de vereiste kundigheden bezit en tot handelen of oordelen bevoegd bent. Als je deze interpretatie aanvaard dan krijgt het woord competentieontwikkeling een veel bredere en rijkere betekenis. Laat me dit even visualiseren in volgend schema.

In bovenstaand schema zijn er 4 mogelijke situaties ..

  • Niet Kundig en Niet Bevoegd … dit is de meest incompetente situatie waarin je je kan bevinden. Je kan het niet en je mag het niet. Het is ook een veilige situatie. Je kan de boel niet verknallen omdat je onkundigheid geen kans krijgt.
  • Zeer Kundig en Wel Bevoegd … dit is het punt waar competentieontwikkeling naar moet streven. Mensen kundig maken in wat ze moeten of willen doen en ze de noodzakelijke bevoegdheid geven om er iets mee te doen. Dit is waar mensen zelf moeten naar streven … dit is voor mij het doel van zelfontwikkeling … vanuit een passie om af te zien en te leren, kundigheid ontwikkelen en vanuit de verworven kundigheden op zoek gaan naar de job waar je het mag. Als dat dan nog gebeurt vanuit je talenten dan ben je in de groove met jezelf.
  • Zeer Kundig en Niet Bevoegd … dit is het ergste wat je persoonlijk kan overkomen. Vanuit je passie voor je talenten leer je elke dag en bouwt de vereiste kundigheden op maar je krijgt niet de bevoegdheid om iets met je kundigheden te doen. Dit is een moordende situatie en niet duurzame situatie. Je bent incompetent omdat je het niet mag. Mijn advies … verlaat de plaats waar je werkt zo snel mogelijk. Doe je dit niet dan wordt je ziek of je verliest je passie en zakt verder af naar niet kundig en niet bevoegd. Je kwijnt weg in je ‘gouden kooi’.
  • Niet Kundig en Wel Bevoegd … hoeft dit nog verdere verklaring? Het is mogelijk dat mensen ergens kundig waren en daardoor bevoegdheid verwierven. Maar in het huidige tijdperk waar alles zo snel veranderd is het perfect mogelijk dat een gebrek aan het juiste talent en de passie om af te zien mensen duwt in onkundigheid zonder dat ze het zelf beseffen. Deze incompetente situatie is de meest gevaarlijke voor een organisatie. Mensen die niet kundig zijn maar de bevoegdheid hebben brengen het overleven van een organisatie in gevaar. Deze organisaties zijn niet instaat om zich snel genoeg aan te passen. De foto van Darwin naast het schema krijgt nu ineens betekenis.

Het machtsdefect

In mijn boek ‘Ik was een schaap’ spreek ik voor de eerste keer over het machtsdefect. Dit is de situatie waar er een dominant aantal onkundige mensen hun macht niet willen overdragen aan kundige. De persoonlijke drang naar status en macht duwt de organisatie in de vernieling. Het is een mogelijk defect in de meeste organisaties.

Het wordt hoog tijd dat we bij competentieontwikkeling ons geweer van schouder veranderen. De enorme toename aan informatie en social media mogelijkheden maken het mogelijk dat getalenteerde en gepassioneerde mensen zeer kundig worden. Competentieontwikkeling moet zich meer gaan richten naar het voorzien van bevoegdheid aan deze mensen en het wegnemen van bevoegdheid bij mensen die onkundig zijn geworden. De vraag is welke onkundige machtige geeft het voorbeeld? Misschien ben je zelf wel incompetent … 8-)